పెద్ద నోట్ల రద్దుకు పదేళ్లు.. సాధించిందేమిటి?

న్యూఢిల్లీ, నవంబర్ 8: దేశ ఆర్థిక చరిత్రలో సంచలన నిర్ణయంగా నిలిచిన పెద్ద నోట్ల రద్దుకు నేటితో పదేళ్లు పూర్తయ్యాయి. 2016 నవంబర్ 8న ప్రధానమంత్రి నరేంద్ర మోదీ రూ.500, రూ.1000 నోట్లను రద్దు చేస్తున్నట్లు ప్రకటించారు. నల్లధనం, నకిలీ కరెన్సీ, ఉగ్రవాద కార్యకలాపాలకు నిధుల ప్రవాహాన్ని అరికట్టడం ఈ నిర్ణయం ప్రధాన లక్ష్యాలుగా ప్రభుత్వం పేర్కొంది. అయితే ఈ ప్రకటనతో దేశవ్యాప్తంగా ఒక్కసారిగా ఆర్థిక లావాదేవీల్లో గందరగోళం నెలకొంది. తమ వద్ద ఉన్న పాత నోట్లను మార్చుకునేందుకు ప్రజలు బ్యాంకులు, ఏటీఎంల వద్ద గంటల తరబడి బారులు తీరాల్సి వచ్చింది. నగదు కొరతతో సామాన్యులు, చిరు వ్యాపారులు, రోజువారీ కూలీలు తీవ్ర ఇబ్బందులు ఎదుర్కొన్నారు. అనంతరం రిజర్వ్ బ్యాంక్ ఆఫ్ ఇండియా కొత్త రూ.500, రూ.2000 నోట్లను చలామణిలోకి తీసుకొచ్చింది. అయితే 2023లో రూ.2000 నోట్లను కూడా చలామణి నుంచి ఉపసంహరించుకుంటున్నట్లు ప్రకటించింది. ఈ నోట్లకు చట్టబద్ధమైన చెల్లుబాటు మాత్రం కొనసాగుతోంది. పెద్ద నోట్ల రద్దు అనంతరం పాత నోట్లలో సుమారు 99.3 శాతం బ్యాంకింగ్ వ్యవస్థలోకి తిరిగి వచ్చినట్లు ఆర్బీఐ గణాంకాలు వెల్లడించాయి. దీంతో నల్లధనం నిర్మూలన లక్ష్యం ఎంతవరకు నెరవేరిందనే ప్రశ్నలు తలెత్తాయి. మరోవైపు డిజిటల్ చెల్లింపుల విస్తరణ, ఆర్థిక లావాదేవీల పారదర్శకతకు నోట్ల రద్దు దోహదపడిందని ఈ నిర్ణయాన్ని సమర్థించేవారు చెబుతున్నారు. అయితే డిజిటల్ చెల్లింపుల పెరుగుదలకు ఇతర విధానాలు, సాంకేతిక పరిణామాలు కూడా కారణమయ్యాయి. పదేళ్ల అనంతరం కూడా నోట్ల రద్దు ప్రయోజనాలు, ఆర్థిక వ్యవస్థపై దాని ప్రభావం గురించి భిన్నాభిప్రాయాలు వ్యక్తమవుతున్నాయి. నల్లధనం ఎంతవరకు అరికట్టగలిగారు? సామాన్యులు ఎదుర్కొన్న కష్టాలకు తగిన ఫలితాలు వచ్చాయా? అనే ప్రశ్నలు చర్చనీయాంశంగానే ఉన్నాయి.